PROJEKT NOWEJ USTAWY O EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ

PROJEKT NOWEJ USTAWY O EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ

 

23 lutego 2016 Rada Ministrów przyjęła projekt nowej ustawy o efektywności energetycznej. Projekt ustawy ma na celu pełne wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 roku w sprawie efektywności energetycznej (dyrektywa 2012/27/UE).

Stan obecny

Projekt ustawy ma zastąpić dotychczasową ustawę z dnia 15 kwietnia 2011 roku o efektywności energetycznej (Dz. U. z 2015 roku, poz. 2167), która miała obowiązywać do dnia 31 grudnia 2016 roku, za wyjątkiem niektórych przepisów, które miały obowiązywać odpowiednio do dnia 31 grudnia 2015 roku (art. 16, art. 18-21 i art. 24,), do dnia 31 marca 2016 roku (art. 12-15, art. 23 ust. 3-6, art. 26 i art. 27) oraz do dnia 1 kwietnia 2016 roku (przepisy dot. uprawnień Prezesa URE w zakresie ogłaszania, organizacji oraz przeprowadzania przetargów i rozliczania tzw. „białych” certyfikatów).

W celu zapewnienia Prezesowi URE możliwość dokończenia postępowań przetargowych ogłoszonych w roku 2016 i wydania świadectw efektywności energetycznej na początku 2017 roku, w dniu 29 grudnia 2015 roku Sejm przyjął ustawę o zmianie ustawy o efektywności energetycznej. Ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 31 grudnia 2015 roku. Ustawa nowelizująca nie stanowiła jednak aktu, który ma na celu pełne wdrożenie dyrektywy 2012/27/UE. Głównym celem ustawy nowelizującej, na co wskazywaliśmy w artykule z dnia 7 stycznia 2016 roku było przesunięcie terminu, do którego ma obowiązywać dotychczasowa ustawa o efektywności energetycznej (odpowiednio o 1 rok do dotychczasowych terminów).

Stan projektowany

Opracowanie nowej ustawy o efektywności energetycznej podyktowane było w głównej mierze ilością zmian, które należy wdrożyć w związku z wejściem w życie dyrektywy 2012/27/UE.

Projekt ustawy określa:

  1. zasady opracowania krajowego planu działań dotyczącego efektywności energetycznej;
  2. zadania jednostek sektora publicznego w zakresie efektywności energetycznej;
  3. zasady realizacji obowiązku uzyskania energii;
  4. zasady przeprowadzania audytu energetycznego.

Projektowana ustawa wskazuje rozwiązania, które mają na celu zwiększenie efektywności energetycznej przez odbiorców końcowych oraz w zakresie wytwarzania, przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej.

Nowa ustawa o efektywności energetycznej wprowadza wiele istotnych zmian w stosunku do obecnie funkcjonujących regulacji:

  1. wprowadzono nowe zasady przyznawania świadectw efektywności energetycznej tzw. białych certyfikatów, które mają przyspieszyć wydawanie świadectw, poprzez rezygnację z przeprowadzania przetargu (obecnie na podstawie przetargu Prezes URE dokonywał wyboru przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej); dodatkowo świadectwa efektywności energetycznej nie będą już wydawane na przedsięwzięcia, których realizację zakończono;
  1. wprowadzono nowy rozdział dotyczący zasad przeprowadzania audytu energetycznego przedsiębiorstwa; audyt energetyczny będzie przeprowadzany przez niezależny podmiot, który będzie musiał posiadać wiedzę i doświadczenie zawodowe odpowiednie w tej dziedzinie; do zlecenia lub przeprowadzenia audytu energetycznego będzie zobowiązany przedsiębiorca, określony wustawie o swobodzie działalności gospodarczej, z wyjątkiem mikro, małego i średniego przedsiębiorcy; z obowiązku zostanie zwolniony przedsiębiorca posiadający system zarządzania energią lub mający system zarządzania środowiskowego – jeżeli w ramach tych systemów przeprowadzono audyt energetyczny przedsiębiorstwa;
  1. stopniowe odchodzenie od uiszczania opłaty zastępczej za możliwość nie podejmowania działań inwestycyjnych na rzecz zwiększania efektywności energetycznej – w roku 2016 opłata będzie mogła obejmować 30 % zakresu nałożonego obowiązku, zaś już w roku 2017 – 20%, by już w  roku 2018 osiągnąć jedynie  poziom 10%; podmiot zobowiązany będzie  mógł w całości zrealizować obowiązek poprzez uiszczenie opłaty ale tylko wtedy, jeżeli wykaże, że w roku kalendarzowym, którego dotyczy obowiązek składał zlecenia kupna praw majątkowych wynikających ze świadectw efektywności energetycznej w transakcjach sesyjnych, lecz z powodu niewystarczającej ilości ofert sprzedaży tych praw, lub gdy oferowana cena tych praw była wyższa niż jednostkowa opłata zastępcza, nie nabył praw na sześciu sesjach w ciągu roku kalendarzowego, którego dotyczy obowiązek;
  1. wprowadzono kary pieniężne za nieprzestrzeganie przepisów zawartych wustawie, np. brak uiszczenia opłaty zastępczej, nie przeprowadzenie audytu energetycznego przedsiębiorstwa (kara pieniężna nie może być wyższa niż 10 % przychodu ukaranego przedsiębiorstwa energetycznego lub odbiorcy końcowego, lub towarowego domu maklerskiego lub domu maklerskiego, o których mowa w art. 10 ust. 2, w poprzednim roku podatkowym;
  1. dodano przepis, że Prezes URE będzie mógł odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli zakres naruszeń jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, zanim Prezes URE powziął o tym wiadomość;
  1. wprowadzono zasady opracowania krajowego planu działań dotyczącego efektywności energetycznej i przeprowadzania audytu energetycznego przedsiębiorstwa, a także zadania jednostek sektora publicznego w zakresie efektywności energetycznej oraz sposób realizacji obowiązku uzyskania oszczędności energii; krajowy plan działań dotyczący efektywności energetycznej Minister Energii będzie opracowywał co 3 lata; zgodnie z przepisami przejściowymi Minister będzie zobowiązany przekazać po raz pierwszy krajowy plan działań  Komisji Europejskiej w terminie do dnia 30 kwietnia 2017 roku;
  1. ograniczono stosowanie przez jednostki sektora publicznego środków poprawy efektywności energetycznej z dwóch do jednego;
  1. wprowadzono, jako środek poprawy efektywności energetycznej, wdrażanie systemu zarządzania środowiskowego;
  1. wprowadzono regulację, zezwalający jednostce sektora publicznego stosowanie środka poprawy efektywności energetycznej na podstawie umowy o efektywności energetycznej; dodatkowo ustawa zawiera podstawowe elementy, jakie powinna zawierać umowa (m.in. w zakresie sposobu ustalania wynagrodzenia);
  1. na organy władzy publicznej nałożono obowiązek nabywania efektywnych energetycznie produktów lub zlecania wykonania usług, a także nabywania lub wynajmowania efektywnie energetycznych budynków lub ich częś

Przepisy przejściowe

Projektowana ustawa nakłada na przedsiębiorców, którzy nie są mikro, małym ani średnim przedsiębiorstwem (w myśl ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) obowiązek sporządzenia pierwszego audytu energetycznego w terminie 12 od dnia wejścia jej w życie. Dodatkowo przedsiębiorca ma możliwość zgłoszenia jako pierwszy audyt energetyczny, który został przeprowadzony po dniu 5 grudnia 2012 roku ale przed dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli spełnia on wymagania określone w ustawie.

Na właścicieli lub zarządców lokali został nałożony obowiązek wyposażenia lokali w ciepłomierze lub wodomierze cieplej wody do dnia 31 grudnia 2016 roku (o ile będzie to technicznie wykonalne i opłacalne).

Świadectwa efektywności energetycznej, wydane na podstawie ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 roku o efektywności energetycznej zachowują ważność.

W przypadku niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy postępowań dotyczących świadectw efektywności energetycznej oraz przetargów stosuje przepisy dotychczasowej ustawy.

Czy i w jakim zakresie projektowana ustawa zmieni również inne przepisy krajowe?

Projektowana ustawa dokonuje zmian w:

  1. ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 roku – Prawo energetyczne;
  2. ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska (zmiany dostosowują brzmienie art. 401 ust. 7 pkt 4a tej ustawy do projektowanej ustawy, który dotyczy źródeł przychodów funduszów ochrony środowiska),
  3. ustawie z dnia 3 października 2008 roku o informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko (nałożono obowiązek dołączania do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach analizy kosztów i korzyści, która będzie sporządzana zgodnie z przepisami ustawy Prawo energetyczne).

Projektowana ustawa najwięcej zmian wprowadza do ustawy Prawo energetyczne, ponieważ dyrektywa 2012/27/UE obejmuje swoim zakresem zagadnienia na granicy tej ustawy i ustawy o efektywności energetycznej. Przede wszystkim wprowadzono nowe przepisy odnoszące się do trybu wydawania gwarancji pochodzenia energii elektrycznej wytwarzanej w wysokosprawnej kogeneracji przez Prezesa URE na wniosek przedsiębiorcy energetycznego zajmującego się wytwarzaniem energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji.

Na przedsiębiorstwa energetyczne, które zajmują się wytwarzaniem energii elektrycznej lub ciepła, przesyłaniem i dystrybucją ciepła oraz przedsiębiorców, którzy będą planować budowę lub znaczną modernizację jednostki wytwórczej lub sieci ciepłowniczej lub chłodniczej nałożono obowiązek sporządzenia analizy kosztów i korzyści budowy lub modernizacji tej jednostki, mającej na celu określenie najbardziej efektywnych pod względem zasobów oraz opłacalnych rozwiązań umożliwiających spełnienie wymogów w zakresie ogrzewania i chłodzenia. Od analizy uzależniono możliwość uczestniczenia w przetargu na budowę nowych mocy wytwórczych lub realizację przedsięwzięć zmniejszających  zapotrzebowanie na energię.

Dodatkowo zgodnie z nowymi przepisami, na Ministra Energii nałożono  obowiązek sporządzania oceny potencjału wytwarzania energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji oraz efektywnych energetycznie systemów ciepłowniczych lub chłodniczych oraz powiadomienia o jej sporządzeniu Komisji Europejskiej.

Jednocześnie dyrektywa 2012/27/UE wprowadza obowiązek wyposażenia lokali znajdujących się w budynkach wielolokalowych, tam gdzie jest to technicznie wykonalne i opłacalne, w ciepłomierze lub wodomierze cieplej wody. W związku z tym odpowiedniej zmianie uległ art. 45a ust. 7 ustawy – Prawo energetyczne.

W ustawie Prawo energetyczne uregulowano również przypadek, gdy użytkownik lokalu nie udostępni ciepłomierzy, wodomierzy cieplej wody lub urządzeń umożliwiających indywidualne rozliczenie kosztów w celu dokonania ich odczytu lub, gdy nastąpiła ingerencja w przyrząd lub urządzenie w celu zafałszowania jego pomiarów lub wskazań. W takiej sytuacji właściciel lub zarządca budynku będą m.in. mogli dochodzić od użytkownika lokalu odszkodowania na zasadach ogólnych lub też będą mogli obciążyć użytkownika stosowną „opłatą” (wyliczoną na podstawie parametrów wskazanych w ustawie).

Na kiedy przewiduje się wejście ustawy wiatrakowej w życie oraz czy Polska osiągnie cele unijne?

Nowa ustawa ma wejść w życie po 30 dniach od daty jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw (art. 59 projektu ustawy) i ma zastąpić obecnie obowiązującą ustawę z dnia 15 kwietnia 2011 roku.

Należy jednak mieć na uwadze fakt, że ustawa została zaledwie niecały miesiąc temu zatwierdzona przez polski Rząd i nie trafiła jeszcze do Sejmu. W październiku 2015 roku Komisja Europejska wezwała Polskę do pełnego wdrożenia dyrektywy 2012/27/UE, co miało nastąpić do 5 czerwca 2014 roku. Zatem prace nad tekstem ustawy już dawno powinny były się zakończyć, tak aby Polska miała szansę osiągnąć cele wynikające z dyrektywy do końca 2020 roku. Zatem czas jaki pozostał Polsce w szybkim tempie się „kurczy” i z pewnością przedłużające się prace nad projektem ustawy nie będę korzystanie wpływać na postęp w realizacji krajowego celu w zakresie oszczędnego gospodarowania energią.

Autorzy projektowanej ustawy wskazują, że dzięki wdrożeniu rozwiązań przewidzianych w projekcie ustawy powinna znacząco poprawić się efektywność energetyczna polskiej gospodarki, jej konkurencyjność i stan środowiska naturalnego oraz powinna ona doprowadzić do znacznego zwiększenia inwestycji o charakterze energooszczędnym.

W trakcie prac nad ustawą pojawiły się również głosy środowiska energetycznego. Podmioty te  zgłaszały przede wszystkim uwagi, które odnosiły się do przywrócenia opłaty zastępczej (projektowana ustawa dąży do stopniowego odchodzenia od uiszczania opłaty zastępczej za możliwość nie podejmowania działań inwestycyjnych na rzecz zwiększania efektywności energetycznej), uzupełnienia obowiązku umarzania świadectw efektywności energetycznej o kwestie związane z zakupem gazu ziemnego „na granicy” oraz wprowadzenia etapu prekwalifikacji w ich wydawaniu, rozszerzenia wykazu przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej, np. poprzez dodanie szkoleń i kształcenia odbiorców końcowych, a uzgadniania go z zainteresowanymi stronami w formie rozporządzenia, jednak w większości przypadkach uwag nie uwzględniono, albowiem jak czytamy w uzasadnieniu do ustawy wykraczały one poza zakres implementacji dyrektywy, powodując zbędne doszczegółowienie jej wymagań.