III. SYSTEM AUKCYJNY CZ. 1

III. SYSTEM AUKCYJNY CZ. 1

 – WARUNKI UDZIAŁU W AUKCJI

We wcześniejszych wpisach wspominałam, że system wsparcia dla OZE w Polsce ma być przede wszystkim tani, czego konsekwencją jest przychylność nowej regulacji dla technologii sprawdzonych i efektywnych kosztowo, przede wszystkim dla instalacji nowych i niewyeksploatowanych. Ma to swoje konsekwencje na tle przepisów projektu ustawy o OZE dotyczących systemu aukcyjnego.

W projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii – ustawy o OZE (wersja ustalona po zakończeniu obrad sejmowej Komisji Nadzwyczajnej ds. energetyki i surowców energetycznych i uchwalona przez Sejm na 84. posiedzeniu w dniu 16 stycznia 2015 roku, przekazana następnie do Senatu w dniu 20 stycznia 2015 roku) przewidziano zorganizowanie systemu aukcyjnego, który ma zachęcać przede wszystkim do inwestowania w nowe instalacje OZE, które zaczną działać dopiero po dniu wejścia w życie ustawy.

W aukcjach będą mogły brać udział instalacje już istniejące i zmodernizowane po dniu wejścia w życie ustawy, w oparciu o deklarację przystąpienia do aukcji oraz instalacje nowe, na podstawie zaświadczenia o dopuszczeniu do udziału w aukcji, wydawanego na wniosek wytwórcy. W obu przypadkach od udziału w aukcji wyłączono instalacje spalania wielopaliwowego (bez instalacji dedykowanych), elektrownie wodne o mocy powyżej 5 MW oraz instalacje o mocy powyżej 50 MW wykorzystujące biomasę, biopłyny, biogaz lub biogaz rolniczy (z wyłączeniem ich spalania w wysokosprawnej kogeneracji w instalacjach o mocy do 150 MW). Dodatkowo do wytwarzania energii elektrycznej, która ma zostać sprzedana na aukcji nie będą mogły być wykorzystywane określone substancje, co wytwórca potwierdza w oświadczeniu składanym pod groźbą odpowiedzialności karnej wraz z deklaracją o przystąpieniu do aukcji – art. 71 ust. 3 projektu lub wraz z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o dopuszczeniu do udziału w aukcji – art.  75 ust. 4 pkt 4 projektu.

Jak wynika z Komunikatu Komisji Europejskiej – Wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014-2020 (2014/C 200/01), aukcje na zakup energii elektrycznej z OZE będą mogły być przeprowadzane przez okres 10 lat. „Wygrana” na aukcji zapewnia co do zasady zakup energii elektrycznej przez okres 15 lat. Skoro zatem ustawa wyznacza koniec systemu wsparcia na rok 2035,(dla morskich farm na rok 2040), ostatnia aukcja lub aukcje, w przypadku niewyczerpania wolumenu na pierwszej w danym roku aukcji, odbędą się do 30 czerwca 2021 roku (art. 92 ust. 1 projektu ustawy o OZE). W aukcji będą mogły zatem co do zasady uczestniczyć instalacje, w których wytwarzanie energii elektrycznej rozpocznie się najpóźniej w 2021 roku. Jeśli ustawa wejdzie w życie w 2016 roku potencjalni wytwórcy będą mieli w związku z tym naprawdę sporo czasu na ocenę, czy rozpoczynać nowe inwestycje w OZE. Tyle samo czasu na podjęcie decyzji o przejściu z systemu świadectw pochodzenia na system aukcyjny będą mieli wytwórcy, których instalacje OZE działały przed dniem wejścia ustawy w życie. (wytwórcom tym świadectwa pochodzenia przysługują przez okres kolejnych 15 lat, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2035 r., przy czym okres ten liczy się od dnia wytworzenia po raz pierwszy tej energii, potwierdzonego wydanym świadectwem pochodzenia). W innej sytuacji będą jedynie instalacje zmodernizowane, którym świadectwa pochodzenia będą przysługiwać jedynie do 30 czerwca 2016 roku (art. 44 ust. 6 projektu ustawy).

NA JAKICH WARUNKACH W SYSTEMIE AUKCYJNYM MOGĄ BRAĆ UDZIAŁ INSTALACJE ISTNIEJĄCE I ZMODERNIZOWANE?

Z analizy przepisów projektu wynika, iż deklarację o przystąpieniu będą mogli złożyć: 1) przedsiębiorcy wytwarzający energię elektryczną w mikroinstalacji, w której energia została wytworzona po raz pierwszy przed dniem 1 stycznia 2016 roku lub mikroinstalacji, która została zmodernizowana po dniu 1 stycznia 2016 roku oraz 2) wytwórcy w pozostałych instalacjach OZE, w tym działających w okresie rozruchu technologicznego, działających przed 1 stycznia 2016 roku lub zmodernizowanych po tym dniu.

W przypadku instalacji zmodernizowanych istotna jest data produkcji urządzeń wykorzystanych do modernizacji instalacji, przyrost mocy tej instalacji osiągnięty w wyniku modernizacji oraz nakłady poniesione na modernizację. W drodze aukcji może bowiem zostać sprzedana jedynie energia elektryczna wytworzona w instalacji, do której modernizacji użyto urządzeń wyprodukowanych nie później niż 48 miesięcy (72 miesiące w przypadku morskich farm wiatrowych) od dnia, w którym wytworzono po modernizacji energię elektryczną po raz pierwszy. Dodatkowo wymaganym jest, aby nakłady na modernizację wynosiły minimalnie 30 % wartości początkowej instalacji (art. 74 projektu ustawy o OZE). Taka instalacja, aby wziąć udział w aukcji, nie może być wykorzystywana do wytwarzania energii elektrycznej z biomasy, biopłynów, biogazu lub biogazu rolniczego w instalacjach spalania wielopaliwowego innych niż instalacje dedykowane. Takie same warunki muszą być spełnione w przypadku, gdy modernizacji, w wyniku której powstało OZE, poddana zostanie instalacja niebędąca OZE, instalacja spalania wielopaliwowego oraz elektrownia wodna o mocy nie większej niż 5 MW.

Co ważne, sprzedaż energii elektrycznej ze zmodernizowanej instalacji OZE w drodze aukcji obejmuje jedynie ilość energii elektrycznej proporcjonalną do przyrostu łącznej mocy zainstalowanej takiej instalacji. W przypadku modernizacji instalacji niebędącej OZE, instalacji spalania wielopaliwowego oraz elektrowni wodnej o mocy nie większej niż 5 MW sprzedaż w drodze aukcji dotyczyć będzie jedynie ilości energii elektrycznej odpowiadającej procentowej wielkości nakładów poniesionych na modernizację, jednak nie więcej niż 75 % wartości początkowej modernizowanej instalacji.

Warto zaznaczyć, że z modernizacją instalacji w celu jej uczestnictwa w systemie aukcyjnym wiąże się pewna „pułapka inwestycyjna”. Projekt ustawy o OZE nie przewiduje bowiem wsparcia dla jednostek biomasowych o mocy powyżej 50 MW i 150 MWt (art. 71 ust. 2 pkt 3 projektu).  Przykładowo zatem inwestycja w dwie jednostki o mocy 40 MW każda będzie objęta systemem wsparcia, zaś inwestycja w jedną jednostkę o mocy 80 MW już nie. Dodatkowo, przy założeniu, że w wyniku modernizacji „pożądany” jest przyrost mocy, a nie finalnej wielkości produkcji (art. 42 ust. 7 pkt 2 projektu ustawy), należy pamiętać, że mimo, iż np. zamiana w instalacji kotłów węglowych na kotły biomasowe o takiej samej mocy, choć przyniesie korzystny efekt nie tylko ekonomiczny, ale także w zakresie ochrony środowiska, nie będzie stanowiła „modernizacji” skutkującej na tle ustawy o OZE możliwością uczestnictwa w systemie aukcyjnym.

MAKSYMALNY POZIOM POMOCY PUBLICZNEJ – KONIECZNOŚĆ WERYFIKACJI

Ustawa o OZE zawiera dwa istotne ograniczenia warunkujące udział w aukcji oraz wpływające na cenę, jaka może zostać zaoferowana przez wytwórcę na aukcji.

Łączna wielkość wsparcia dla danej instalacji w okresie 15 lat (bez względu na formę pomocy publicznej, przy uwzględnieniu nawet ulg i zwolnień w podatkach i opłatach związanych z wytwarzaniem energii elektrycznej oraz pomocy o charakterze inwestycyjnym) nie może przekroczyć iloczynu ceny referencyjnej obowiązującej w dniu, w którym dana instalacja wygrała aukcję oraz ilości energii elektrycznej wytworzonej w tym okresie.

Dodatkowo każdy, kto będzie chciał przystąpić do systemu aukcyjnego będzie musiał zweryfikować,   czy jego wygrana na aukcji (a co za tym idzie sprzedaż przez piętnaście lat energii elektrycznej po określonej cenie) nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnego poziomu pomocy publicznej. Szczegółowy sposób obliczania łącznej wartości pomocy publicznej zostanie określony w rozporządzeniu wydanym na podstawie ustawy o OZE. Łączna wartość pomocy publicznej dla wytwórcy energii elektrycznej z OZE nie będzie jednak mogła przekroczyć różnicy między wartością stanowiącą iloczyn ceny referencyjnej obowiązującej w dniu złożenia oferty przez tego wytwórcę i ilości energii elektrycznej z odnawialnego źródła energii wytworzonej w tej instalacji w okresie 15 lat a przychodami ze sprzedaży tej samej ilości energii elektrycznej z odnawialnego źródła energii wytworzonej w tej instalacji liczonymi po średniej cenie sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym, ogłoszonej przez Prezesa URE na podstawie art. 23 ust. 2 pkt 18 lit. b ustawy Prawo energetyczne, obowiązującej w dniu złożenia oferty.

Powyższa weryfikacja przyniesie inny wynik dla inwestycji, która dopiero rozpocznie wytwarzanie energii elektrycznej po wejściu w życie ustawy, a inny dla inwestycji, która rozpoczęła wytwarzanie energii elektrycznej w OZE przed wejściem w życie ustawy i zamierza przystąpić do aukcji. Jest to o tyle istotne, że dopiero na podstawie takiej weryfikacji wytwórca będzie mógł ocenić, czy może zwiększyć wielkość przyznanej mu pomocy (np. ubiegać się o dodatkowe dofinansowanie), czy powinien raczej zmniejszyć cenę oferowaną na aukcji. Taki zabieg nie będzie konieczny w przypadku istniejących wytwórców energii elektrycznej z OZE, korzystających wyłącznie ze „starego” systemu wsparcia, gdyż dotychczasowe przepisy nie ograniczały poziomu otrzymywanego wsparcia, które bazowało na świadectwach pochodzenia (cena wynikających z nich praw majątkowych miała charakter rynkowy), a wytwórcy Ci mogli zakładać dowolny zwrot z inwestycji.

W kolejnym wpisie przedstawię szczegółowe warunki przeprowadzania aukcji oraz zasady rozliczeń pomiędzy wytwórcami i sprzedawcami zobowiązanymi oraz pomiędzy samymi wytwórcami a OREO S.A., z uwzględnieniem kwestii podatkowych.

Autorem wpisu jest Agnieszka Grzywacz.